Thuê nhà nguyên căn ở Xuân Thới Sơn hợp với gia đình có con nhỏ, có người già đi theo, hoặc vài người cùng làm một xưởng muốn ở chung cho rẻ và rộng hơn phòng trọ. Đổi lại, người thuê gánh nhiều việc hơn: tự lo điện nước, sửa chữa nhỏ, giữ nhà, và một hợp đồng phải đọc kỹ hơn hợp đồng phòng trọ vì số tiền cọc, thời hạn, trách nhiệm đều lớn hơn.
Ở xã, nhà nguyên căn cho thuê thường là nhà cấp bốn trong hẻm, nhà ống mới xây ở khu dân cư mới, hoặc nhà cũ của gia đình đã chuyển đi nơi khác. Bài này không nêu giá thuê; nó đi qua cách chọn kiểu nhà, những thứ phải xem tận mắt, các điều khoản cần có trong hợp đồng và cách chia chi phí khi ở ghép. Chuyện thuê phòng trọ cho người mới đến có bài riêng ở mức vùng Hóc Môn.
Nhà nguyên căn, phòng trọ hay ở ghép: so ở góc gia đình
Mỗi lựa chọn có chỗ hợp, chỗ không. Bảng so theo những điều gia đình thường quan tâm:
| Điều quan tâm | Nhà nguyên căn | Phòng trọ | Ở ghép nhà nguyên căn |
|---|---|---|---|
| Không gian cho trẻ, người già | Rộng, có bếp, có sân ở nhiều nhà | Chật, bếp chung hoặc bếp nhỏ | Tuỳ cách chia phòng |
| Riêng tư | Cao | Trung bình | Thấp hơn, phải thống nhất nếp sinh hoạt |
| Tiền cọc và tiền thuê | Lớn hơn, thường cọc nhiều tháng | Nhỏ hơn | Chia ra mỗi người nhẹ hơn |
| Trách nhiệm sửa chữa, giữ nhà | Người thuê gánh nhiều | Chủ trọ lo phần lớn | Phải phân việc rõ |
| An ninh | Tự lo cổng, khoá | Có cổng chung, có chủ trọ | Nhiều người nên có người ở nhà thường xuyên |
Với gia đình có con nhỏ, nhà nguyên căn thường đáng giá hơn mức chênh tiền thuê. Với nhóm người cùng làm ca, ở ghép một căn nhà có thể vừa rẻ vừa rộng, miễn là thoả thuận rõ ngay từ đầu.
Một lựa chọn trung gian mà nhiều gia đình ở xã chọn là thuê một căn nhà nhỏ trong khuôn viên nhà chủ, kiểu nhà phụ xây phía sau hoặc bên hông. Tiền thuê thường dễ chịu hơn nhà mặt hẻm, có chỗ nấu ăn riêng, lại có chủ nhà ở gần để trông giúp. Đổi lại, cổng ra vào dùng chung, giờ giấc phải theo nếp nhà chủ, và sự riêng tư ít hơn. Hỏi rõ những điều này trước khi nhận nhà.
Xem nhà: kiểm theo thứ tự này
Đi xem ít nhất hai lần, một lần ban ngày, một lần buổi tối, và nếu được thì sau một trận mưa. Trong nhà, kiểm theo thứ tự từ thứ đắt sửa nhất tới thứ rẻ nhất:
- Mái và trần: vết ố, vết thấm, chỗ dột; mái tôn có cách nhiệt không, buổi trưa nóng tới mức nào.
- Nền và tường: nền có thấp hơn mặt hẻm không, chân tường có vệt ẩm, rêu, vệt nước cũ không.
- Điện: đồng hồ riêng hay đi chung với nhà chủ; cầu dao, ổ cắm còn tốt không; có đủ tải để chạy máy lạnh, máy giặt cùng lúc không.
- Nước: nước máy hay giếng khoan; áp lực nước ở tầng trên; nước giếng có phèn không, có hệ lọc không.
- Nhà vệ sinh, bếp: thoát nước nhanh không, có mùi hôi không, bếp có chỗ thoáng khí không.
- Cửa, khoá, cổng: chắc chắn không, ai còn giữ chìa khoá; đề nghị thay ổ khoá khi nhận nhà.
- Xung quanh: tiếng ồn xưởng, quán, đường xe; chỗ để xe; đường cho xe chở đồ vào.
Chụp ảnh, quay video toàn bộ hiện trạng ngày nhận nhà, có cả ngày giờ. Đây là bằng chứng quan trọng nhất khi trả nhà và tính lại tiền cọc.
Hợp đồng thuê: những điều khoản không nên thiếu
Thời hạn và gia hạn. Thuê bao lâu, muốn ở tiếp thì báo trước bao lâu, giá có được điều chỉnh khi gia hạn không và điều chỉnh theo cách nào.
Tiền cọc. Số tiền, khi nào trả lại, những trường hợp bị trừ cọc. Ghi rõ “hao mòn tự nhiên” không phải là hư hỏng do người thuê.
Chấm dứt trước hạn. Mỗi bên muốn chấm dứt sớm thì báo trước bao lâu, bồi thường thế nào. Đây là điều khoản hay gây tranh chấp nhất khi người thuê đổi chỗ làm.
Sửa chữa. Hư hỏng lớn (mái, kết cấu, đường điện chính) chủ nhà lo; hư hỏng nhỏ do sử dụng người thuê lo. Ghi rõ ranh giới để đỡ cãi nhau.
Điện, nước, internet. Đứng tên ai, tính giá theo hoá đơn của ngành điện nước hay theo giá chủ nhà đặt.
Đăng ký tạm trú. Chủ nhà phối hợp cung cấp giấy tờ để người thuê đăng ký tạm trú theo quy định.
Đồ đạc có sẵn. Lập danh sách đồ đạc, thiết bị chủ nhà để lại kèm tình trạng: máy lạnh, máy nước nóng, giường tủ, bình nước. Thiếu danh sách này, ngày trả nhà rất dễ cãi nhau về một chiếc quạt hỏng hay một cánh tủ xệ.
Ai được ở. Số người ở, có được cho người khác ở ghép hoặc cho thuê lại không.
Ở ghép một căn nhà: chia tiền và chia việc cho êm
Ở xã có nhiều xưởng, cảnh ba bốn người cùng làm một chỗ thuê chung một căn nhà nguyên căn khá phổ biến. Cách này tiết kiệm, nhưng nếu không thoả thuận trước, chỉ sau vài tháng là có chuyện: người dùng máy lạnh nhiều, người ít; người hay nấu, người ăn ngoài; người dọn, người không.
Nên có một người đứng tên hợp đồng với chủ nhà, các người còn lại ký một thoả thuận nội bộ với người đó, ghi phần tiền thuê, phần cọc mỗi người góp, và cách xử lý khi một người dọn đi giữa chừng. Tiền điện có thể chia theo phòng nếu lắp đồng hồ phụ, hoặc chia đều phần chung và tính riêng máy lạnh. Tiền nước, internet chia đều.
Việc nhà nên chia theo lịch: đổ rác, dọn nhà vệ sinh, quét sân, dọn bếp. Nghe có vẻ rườm rà, nhưng với người làm ca, thời gian ở nhà lệch nhau, một tờ lịch dán ở bếp giúp tránh được rất nhiều bực bội. Thống nhất luôn chuyện khách đến chơi, giờ giấc ồn ào, và ai giữ chìa khoá cổng.
Sống trong căn nhà thuê: giữ quan hệ với chủ nhà và hàng xóm
Ở xã ven đô, chủ nhà cho thuê thường sống gần đó, có khi ngay nhà bên cạnh. Quan hệ tốt với chủ nhà giúp mọi việc dễ hơn: sửa chữa nhanh hơn, gia hạn thuận hơn, lúc trả nhà ít bị bắt bẻ. Báo sớm khi có hư hỏng, đừng để nhỏ thành lớn rồi mới nói; trả tiền đúng hẹn; xin phép trước khi khoan tường, sơn lại, lắp thêm thiết bị.
Với hàng xóm, người thuê nhà nguyên căn được nhìn như một hộ trong xóm chứ không phải người ở trọ đi về. Chào hỏi, tham gia những việc chung của hẻm như dọn vệ sinh, góp tiền đèn đường, đi đám tiệc khi được mời sẽ giúp gia đình bạn hoà vào nhanh hơn. Khi có con nhỏ, hàng xóm quen là chỗ dựa lúc cần trông giúp vài phút hay báo tin khi có chuyện.
Nếu căn nhà nằm trong ấp có đình, có lễ cúng đình hằng năm, cũng nên biết để không đậu xe chắn đường, không mở nhạc lớn trong những ngày đó.
Trả nhà: lấy lại cọc không cãi nhau
Phần lớn tranh chấp giữa người thuê và chủ nhà xảy ra ở ngày trả nhà. Một trình tự gọn:
- Báo trước đúng thời hạn ghi trong hợp đồng, bằng tin nhắn hoặc văn bản để có bằng chứng.
- Dọn dẹp sạch sẽ, sửa những hư hỏng nhỏ do mình gây ra, trả lại đồ đạc đúng vị trí như lúc nhận.
- Hẹn chủ nhà cùng đi kiểm tra, đối chiếu với ảnh và video ngày nhận nhà.
- Chốt chỉ số điện, nước, thanh toán phần còn lại.
- Trả lại chìa khoá, ghi biên bản ngắn có chữ ký hai bên về tình trạng nhà và số tiền cọc hoàn trả.
- Huỷ hoặc chuyển tạm trú theo quy định khi chuyển chỗ ở mới.
Nếu có bất đồng về khoản trừ cọc, ngồi lại đối chiếu hợp đồng và ảnh chụp. Trường hợp không thoả thuận được, có thể nhờ tổ dân cư, ấp hoặc chính quyền xã hoà giải trước khi tính đến các bước khác.
Tìm nhà nguyên căn cho thuê ở xã: kênh nào, cẩn thận gì
Ở Xuân Thới Sơn, nhiều căn nhà cho thuê không đăng ở đâu cả: chủ nhà chỉ treo một tấm giấy trước cổng hoặc nhắn qua người quen. Vì vậy, cách tìm hiệu quả vẫn là chạy xe vào những khu mình muốn ở, hỏi tiệm tạp hoá, quán cà phê đầu hẻm, người giữ xe, đồng nghiệp ở xưởng. Người địa phương biết căn nào sắp trống, chủ nhà nào dễ tính.
Các nhóm mạng xã hội, trang rao vặt cũng có tin, nhưng đây là nơi kẻ lừa đảo hoạt động nhiều: đăng ảnh nhà đẹp với giá thấp bất thường, đòi chuyển tiền cọc “giữ chỗ” trước khi xem nhà, xưng là chủ nhà đang ở xa. Nguyên tắc đơn giản: không chuyển bất kỳ khoản tiền nào trước khi tận mắt xem nhà và gặp người có giấy tờ chứng minh quyền cho thuê.
Khi qua môi giới, hỏi rõ phí môi giới ai trả, trả khi nào, và vẫn tự kiểm giấy tờ của chủ nhà. Một số người cho thuê lại nhà mình đang thuê mà không có sự đồng ý của chủ thật; hợp đồng với người đó có thể không được bảo vệ khi chủ thật đòi nhà.
Nhà phố khu mới hay nhà cấp bốn trong hẻm cũ: chọn theo nếp nhà
Hai kiểu nhà nguyên căn phổ biến nhất ở xã cho hai kiểu sống khác nhau. Nhà ống hai ba tầng ở khu dân cư mới thường sạch, mới, có nhà vệ sinh trong nhà, đường trước nhà rộng, ô tô vào được; đổi lại xung quanh có thể còn vắng, nắng chiều hắt vào mặt tiền, cầu thang nhiều bậc không tiện cho người già, và tiền thuê thường cao hơn.
Nhà cấp bốn trong hẻm cũ thường rộng mặt bằng, có sân, có khi có vườn nhỏ, gần xóm giềng lâu năm, tiền thuê dễ chịu hơn; đổi lại nhà cũ hay thấm dột, nền thấp, điện nước cũ, hẻm nhỏ khó chở đồ. Gia đình có người già, trẻ nhỏ chạy chơi thường hợp nhà một tầng có sân; gia đình trẻ đi làm cả ngày, cần chỗ để ô tô hoặc làm việc ở nhà thì hợp nhà phố khu mới.
Hãy nghĩ về một ngày bình thường của nhà mình: ai ở nhà ban ngày, ai cần lên xuống cầu thang, xe gì cần chỗ đậu, có ai làm nghề cần mặt bằng. Trả lời xong những câu này, việc chọn kiểu nhà thường tự rõ.
Câu hỏi thường gặp
Thuê nhà nguyên căn có cần công chứng hợp đồng không?
Tuỳ quy định hiện hành và thoả thuận của hai bên; nhiều hợp đồng thuê nhà ở không bắt buộc công chứng nhưng vẫn có thể công chứng nếu muốn chắc chắn hơn. Điều quan trọng là hợp đồng bằng văn bản, ghi đủ các điều khoản chính và có chữ ký của người có quyền cho thuê.
Làm sao biết người cho thuê có quyền cho thuê căn nhà?
Xin xem giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà, đối chiếu tên với giấy tờ tuỳ thân của người ký. Nếu người cho thuê không phải chủ, cần có văn bản uỷ quyền. Tránh trường hợp người đang thuê lại đem cho thuê tiếp mà chủ nhà không biết.
Chủ nhà tự tăng giá giữa hợp đồng có được không?
Giá thuê thường được giữ theo hợp đồng trong thời hạn đã ký, trừ khi hợp đồng có điều khoản điều chỉnh. Vì thế nên ghi rõ cách và thời điểm điều chỉnh giá ngay từ đầu. Khi có tranh chấp, đối chiếu hợp đồng và có thể nhờ hoà giải ở địa phương.
Ở ghép mà một người dọn đi giữa chừng thì tính sao?
Nên thoả thuận trước: người dọn đi báo trước bao lâu, có phải tìm người thay không, phần cọc của họ trả lại khi nào. Nếu không thoả thuận, những người ở lại phải gánh phần tiền thiếu với chủ nhà, dễ sinh mâu thuẫn.
Có nên thuê nhà ở khu dân cư mới còn vắng?
Nhà mới thường sạch, rộng, nhưng xung quanh có thể còn công trình đang xây, dịch vụ thưa, đường tối. Hợp với gia đình có xe, không ngại đi chợ xa. Nên đi xem buổi tối và hỏi các hộ đã ở về an ninh, rác, nước.
Tiền điện nhà thuê tính theo giá nào?
Nếu đồng hồ đứng tên chủ nhà, hai bên nên thoả thuận rõ giá tính và ghi vào hợp đồng; nhiều nơi có quy định về việc người cho thuê thu tiền điện theo giá bán lẻ. Tốt nhất hỏi thêm ngành điện hoặc kiểm quy định hiện hành để thoả thuận cho đúng.
